Mang thai và nuôi con bằng sữa mẹ là những giai đoạn đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe của người mẹ và sự phát triển của trẻ. Dinh dưỡng hợp lý, đầy đủ và cân đối giúp mẹ duy trì sức khỏe, phòng ngừa thiếu hụt dinh dưỡng, hỗ trợ thai nhi phát triển tốt và tạo điều kiện thuận lợi cho việc nuôi con bằng sữa mẹ.

1. Ăn đa dạng, đủ chất và cân đối

Phụ nữ mang thai và bà mẹ cho con bú cần xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối, bảo đảm cung cấp đầy đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết.

Nên phối hợp các nhóm thực phẩm gồm:

• Chất bột đường: gạo, ngô, khoai, các loại ngũ cốc...
• Chất đạm: thịt, cá, trứng, tôm, cua, sữa, đậu và các loại đậu...
• Chất béo: dầu thực vật, các loại hạt, cá và những nguồn chất béo có lợi.
• Vitamin, khoáng chất và chất xơ: rau xanh, củ, quả chín.

Ưu tiên thực phẩm tươi, đa dạng và bảo đảm an toàn; phối hợp nhiều loại thực phẩm trong ngày để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của mẹ và trẻ.

2. Tăng cường rau xanh và trái cây

Rau xanh và trái cây cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ, góp phần hỗ trợ tiêu hóa và phòng ngừa táo bón.

Nên ăn đa dạng các loại rau, củ, quả với nhiều màu sắc và sử dụng hằng ngày. Ưu tiên trái cây tươi thay vì nước ép hoặc đồ uống có đường.

3. Bổ sung thực phẩm giàu đạm và canxi

Các thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa và chế phẩm từ sữa, đậu và các loại hạt cung cấp protein và nhiều chất dinh dưỡng cần thiết.

Sữa và chế phẩm từ sữa là nguồn cung cấp canxi tốt, góp phần đáp ứng nhu cầu canxi của mẹ và hỗ trợ sự phát triển hệ xương, răng của thai nhi và trẻ nhỏ.

Nên ưu tiên cá, thịt nạc, trứng và các nguồn đạm thực vật; hạn chế thịt chế biến sẵn và thực phẩm chứa nhiều muối, đường hoặc chất béo bão hòa.

4. Uống đủ nước

Phụ nữ mang thai và bà mẹ cho con bú cần uống đủ nước, tùy thuộc vào thời tiết, mức độ hoạt động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe.

Nên ưu tiên nước lọc và các đồ uống lành mạnh, uống đều trong ngày và tăng lượng nước khi thời tiết nóng hoặc khi có nhu cầu.

Bà mẹ cho con bú cần chú ý uống đủ nước theo nhu cầu của cơ thể, đặc biệt khi cảm thấy khát.

5. Hạn chế muối, đường và chất béo không có lợi

Nên:

• Hạn chế ăn mặn, giảm sử dụng muối, nước mắm, nước tương và các thực phẩm chế biến sẵn có nhiều muối.
• Hạn chế đường tự do, nước ngọt có đường, bánh kẹo và các loại đồ uống nhiều đường.
• Hạn chế thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.

Chế độ ăn hợp lý giúp kiểm soát cân nặng và góp phần phòng ngừa các vấn đề sức khỏe liên quan đến dinh dưỡng.

6. Bổ sung vi chất theo hướng dẫn của cán bộ y tế

Trong thời kỳ mang thai, nhu cầu một số vitamin và khoáng chất tăng lên. Phụ nữ mang thai cần được tư vấn và bổ sung sắt, acid folic, i-ốt, canxi và các vi chất cần thiết theo hướng dẫn chuyên môn và tình trạng dinh dưỡng của từng người.

Không tự ý sử dụng thuốc, vitamin, khoáng chất hoặc các sản phẩm bổ sung khi chưa được cán bộ y tế tư vấn, hướng dẫn.

7. Duy trì lối sống lành mạnh

Bên cạnh chế độ ăn hợp lý, phụ nữ mang thai và bà mẹ cho con bú cần:

• Theo dõi cân nặng và tình trạng sức khỏe trong thai kỳ và sau sinh.
• Khám thai định kỳ, thực hiện các xét nghiệm và sàng lọc theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
• Vận động thể lực phù hợp với tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của cán bộ y tế.
• Nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái.
• Thực hiện tốt vệ sinh và an toàn thực phẩm: ăn chín, uống sôi; lựa chọn thực phẩm tươi, sạch; chế biến và bảo quản thực phẩm đúng cách.
• Không tự ý ăn kiêng, bỏ bữa hoặc áp dụng chế độ giảm cân trong thời kỳ mang thai và cho con bú.
• Không sử dụng rượu, bia, thuốc lá và các chất kích thích.

8. Nuôi con bằng sữa mẹ

Sau sinh, cần thực hiện nuôi con bằng sữa mẹ, đặc biệt là cho trẻ bú sớm sau sinh và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu không có chống chỉ định hoặc hướng dẫn khác của cán bộ y tế.

Tiếp tục cho trẻ bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn, kết hợp với ăn bổ sung hợp lý từ khi trẻ tròn 6 tháng tuổi.

Mỗi bữa ăn đầy đủ, đa dạng và cân đối là một bước quan trọng giúp mẹ khỏe mạnh, thai nhi phát triển tốt và trẻ có nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện. Trạm Y tế phường Sơn Tây khuyến cáo phụ nữ mang thai và bà mẹ cho con bú nên chủ động đến cơ sở y tế để được khám, theo dõi và tư vấn dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ, sau sinh và tình trạng sức khỏe.